انحصار وراثت

انحصار وراثت به معنای مشخص شدن تعداد وراث شخص فوت‌شده و همچنین سهم آنها از ارث است. بعد از مشخص‌ کردن قانونی این موارد است که وارثان حق دارند اموال شخص فوت‌شده را مطابق با سهم قانونی خود تقسیم کنند. انحصار وراثت به این معناست که تعداد وارثان شخص فوت‌شده و همچنین سهم آنها از ارث مشخص شود. بعد از مشخص‌ کردن قانونی این موارد است که وارثان حق دارند اموال شخص فوت‌شده را مطابق با سهم قانونی خود تقسیم کنند. مرجعی که باید برای گرفتن گواهی و تصدیق انحصار وراثت به آن مراجعه شود، شورای حل اختلاف است.  باید توجه کرد که این درخواست را باید به شورای حل اختلاف محلی داد که آخرین سکونت فرد فوت‌شده یعنی آخرین خانه‌ مسکونی او در آن محل بوده است. مهم نیست که آن فرد در کجا فوت کرده یا اموال او در کدام شهر باشد. به گزارش مهداد، مطابق ماده ۳۶۰ قانون امور حسبی، هر یک از وارثان یا هر کس که از ارث سهم یا نفعی می‌برد (مانند طلبکاران فرد فوت‌شده) می‌تواند از شورای حل اختلاف محل تصدیق انحصار وراثت را درخواست کند.

 

 چه مدارکی برای درخواست تصدیق انحصار وراثت لازم است؟

ارایه اصل گواهی فوت و کپی برابر اصل‌شده آن الزامی است. برای تهیه کپی برابر اصل می‌توان به دفاتر اسناد رسمی یا دفتر شورای حل اختلاف مراجعه کرد؛ اسامی کلیه وارثان باید در فرم استشهادیه مخصوصی که توسط شورای حل اختلاف در اختیار متقاضیان قرار می‌گیرد، نوشته شده و توسط ۲ نفر از اشخاصی که وراث و شخص فوت‌شده را می‌شناسند در یکی از دفاتر اسناد رسمی امضا شده و در دفاتر اسناد رسمی تایید شود؛ وراث باید پس از فوت شخص، لیست کلیه اموال و دارایی‌های او اعم از وجه نقد، کالا، ملک و … را به اداره دارایی محل سکونت متوفی ارایه و رسید آن را دریافت کنند. اما در حال حاضر ارایه رسید اظهارنامه دارایی به شورای حل اختلاف ضروری نیست؛ متقاضی باید علاوه بر شناسنامه خود کپی برابر اصل‌شده شناسنامه سایر وراث را نیز تهیه و به شورای حل اختلاف تقدیم کند. ارایه اصل شناسنامه‌ها جهت ملاحظه هم الزامی است همچنین اگر فرد فوت‌شده همسر دایمی داشته باشد، همراه داشتن عقدنامه او و کپی آن الزامی است. پس از تهیه این مدارک، متقاضی باید به شورای حل اختلاف آخرین محل سکونت فرد فوت‌شده مراجعه کند و ضمن پرداخت هزینه مصوب، دادخواست گواهی انحصار وراثت را به همراه مدارک بالا، تقدیم شورا کند. این دادخواست مورد رسیدگی قرار می‌گیرد و اگر مدارک مورد نیاز کامل بوده و مشکلی وجود نداشته‌ باشد، دستور صدور آگهی در یکی از روزنامه‌های کثیرالانتشار کشور صادر می‌شود. اگر ظرف یک‌ ماه هیچ فردی غیر از ورثه معرفی‌شده در دادخواست، ادعا نکرد که جزو ورثه متوفی است، قاضی گواهی انحصار وراثت با مشخص کردن سهم هر یک از وراث را صادر خواهد کرد. اگر فرد جدیدی طی آن یک ماه ادعا کرد که جزو ورثه متوفی است اما اسم وی در دادخواست و آگهی درج نشده است، باید به شورای حل اختلاف مربوطه مراجعه کند تا آن شورا صحت و سقم ادعای او را مشخص کند و بعد از تعیین تکلیف درباره این فرد، نسبت به صدور گواهی انحصار وراثت اقدام کند.